Atölye Yönetiminde Bilmek İstedikleriniz


Doç. Dr. Aysın Yeltekin
EST Enerji

Giriş
Günümüzde ERP sistemlerinin yaygınlaşması nedeni ile giderek daha fazla firma üretim faaliyetlerini bilgisayar ortamından yönetmek istemekte ve özellikle de atölyenin durumu, sürekli olarak izlenebilirliği tartışılmaktadır.
Atölye yönetiminde amaçlanan, üretim için gerekli kuralların otomatik olarak uygulanmasını sağlamak ve üretim sürecinde üretimin nasıl gerçekleştirildiği konusunda sürekli olarak veri toplamaktır.
Fabrika ortamında bilginin doğru zaman ve yerde üretilmesi, doğru biçimde saklanması ve gerektiğinde gerekli noktalara anında dağıtılabilmesi çok önemlidir.
Aksi halde geç, hatalı ve paylaşılamayan bilgi genelde üretim sürecini iyileştirmek için kullanılamamaktadır.
Üretim Yönetimi Sistemi (Atölye Yönetimi), bilgi işlem, üretim makinaları ERP ve üretimle ilgili sorumlu personelin sürekli iletişimi sağlayıp, üretimin hedeflendiği şekilde yürütülmesini amaçlayan yazılım ve donanım sistemlerine denilmektedir.
Atölyede kurulan operatör iş istasyonları, üretim yönetimi yazılımı, üretim yönetimi veri tabanları, makinalar, personelden veri toplamayı hedefleyen uç donanımlar (barkod yazıcı ve okuyucular, terazi, rfId ve depo yönetimi), sistemin parçalarını oluşturmaktadır.
Bu yazıda üretim yapan işletmelerde Üretim Yönetimi Sistemlerinin uygulanması için gerekli şartları, uygulama sonunda hedeflenen iyileştirmeleri, uygulama sürecinde göz önüne alınması gereken gerçekleri ve başarılı uygulamalar için gereken stratejileri özetleyeceğiz.
Burada Üretim Yönetimi Sistemleri konusunda geliştirilmiş olan projelerden edindiğimiz deneyimler ve bu konudaki teorik bilgiler birleştirilecektir.
Ne zaman atölyeyi otomatik olarak kontrol etmeye başlamaktasınız ?
Üretim ile ilgili verilerin doğru ve hızlı toplanamadığı ve işletme verimliliğinin sık sık sorgulandığı bir ortamda çalışan yönetici veya üreticilerin Üretim Yönetimi Sistemine sahip olmayı düşünmeye başlamaları aşağıdaki [1] soruların çoğunu pozitif olarak cevaplandırmaları ile gerçekleşmelidir.
İmalat Zekası M.I.Q. TESTİ (Manufacturing IQ)
Aşağıdaki soruları, cevaplar arasından sizin üretim durumunuza en uygun olanı seçerek cevaplayınız.
Bitirince, puanlarınızı toplayın ve M.I.Q’ nuzun ne olduğunu bulunuz.
1. Üretim bilgileriniz “intranet” de ne sıklıkla yenilenir ?
a) “Intranet” de yayınlanmaz. 0 puan
b) Haftalık ya da daha az sürede yenilenir. 1 puan
c) Her gün veya her vardiya için yenilenir. 4 puan
d) Her bir vardiyada en az dört kez yenilenir. 6 puan
e) Sürekli olarak yenilenir. 7 puan
2. Çeşitli boyutlar (hat, vardiya, gün, ürün, batch,tedarikçi v.s..) için işletmeniz hangi detay seviyesinde performans (kalite, ürün, üretim, v.s.) karşılaştırması yapar?
a) Karşılaştırma yapmaya teşebbüs etmez 0 puan
b) Yalnızca genel (fabrika çapında, her vardiya için değil, her ürün veya batch için değil) 2 puan
c) Tek yönlü olarak (vardiyalar arası, batch’ler arası, hatlar arası, tedarikçiler arası, v.s.) 4 puan
d) Bir kaç yönün kombinasyonu olarak (vardiyaya göre hat performansı, ürün performansı, tedarikçiye göre kalite, vs.) 5 puan
e) Detaylı kombinasyon yaparak (tek tek operatörleri, ekipmanı, hammaddeyi kombine ederek, birleştirerek) 8 puan
3. Eldeki performans verileri hangi zaman aralığında, hangi sıklıkta izlenir?
a) Yıllık olarak 0 puan
b) Aylık olarak 1 puan
c) Haftalık olarak 2 puan
d) Günlük olarak 4 puan
e) Her bir vardiya sonrası hemen 6 puan
f) Her bir vardiyada bir kezden daha sık 8 puan
4. İzlenen performans verileri için (finans ölçütleri hariç) işletmenizde kimler gerekli yazılıma ve kendi PC’ lerinden verilere erişim güvenliğine sahiptir?
a) Online olarak mevcut değildir 0 puan
b) Yalnızca fabrika üst yönetimi 4 puan
c) Yalnızca seçilen bazı mühendisler 5 puan
d) Seçilen bazı mühendisler ve yönetim 6 puan
e) Tüm veya pek çok fabrika personeli 8 puan
5. İşletmeniz gelişigüzel süreç (proses) sapmalarını gerçek değer grafiklerinden nasıl ayırt eder?
a) Hiç etmez 0 puan
b) Tecrübeye dayanarak göreceli olarak 1 puan
c) Böyle bir gerçek ortaya çıktığında “offline tools” kullanarak 4 puan
d) Gerçek zamanlı verileri kullanarak (online tools) 6 puan
e) Gerçek zamanda SPC (Statistical Process Control) bazlı alarmlar ile 8 puan
f) Otomatik olarak kapalı çevrim SPC kullanarak 10 puan
6. İşletmenizde birinin son üç ay içerisinde önemli bir ekipman için toplam duruş zamanını bulması için ne yapmalıdır?
a) Tüm operatörlerle görüşmeli ve onlara güvenmelidir 0 puan
b) Tüm operatörlere e-posta göndermeli ve onlara güvenmelidir 1 puan
c) Tüm kağıt kayıtların üzerinden gitmeli, uğraşmalı ve hesap makinasını bozmalıdır 2 puan
d) Tesadüfi olayları fark edebilmek için bir tomar yönelim grafik ve şemasının üzerinden
gidip bakmalıdır ve hesap makinasını bozmalıdır 4 puan
e) Kesinleşmiş olay kayıtlarına doğrudan bakarak bakımda, duruşta veya tarihi kayıtlarda) 8 puan
7. İşletme içinde değişik sistemlerden (kontrol, tarihçe (historian), laboratuvar, bakım, zamanlama, v.s.) gelen operasyonel ( işlevsel) bilgileri karşılaştırmak için hangi yöntemi kullanırsınız ?
a) İşletmemizde çoklu sistemler yoktur 0 puan
b) İşletmemizde çoklu sistemler vardır, fakat birbirleri ile veri karşılaştırması yapılmaz. 1 puan
c) Otomatik olmayacak şekilde veriler karşılaştırılır 4 puan
d) Verilerin bir kısmı elle bir kısmıda otomatik olarak karşılaştırılır 6 puan
e) Basit karşılaştırmalar için tüm sistem veya sistemin büyük bir kısmı entegre edilmiştir 8 puan
8. Kontrol Sistem Operasyonunun tarihsel kayıtlarını nasıl saklarsınız ?
a) Tarihçe ile ilgili kayıtlar yoktur 0 puan
b) Yalnızca yazılı kayıtlar vardır 1 puan
c) Yalnızca istatistiksel kayıtlar vardır 2 puan
d) Elektronik ortamda fakat analog bilgilerin yüzde 10’undan azı için kayıtlar vardır 4 puan
e) Elektronik ortamda analog bilgilerin yüzde 50‘si için kayıtlar vardır 7 puan
f) Elektronik ortamda fakat analog bilgilerin yüzde 75‘i için kayıtlar vardır 8 puan
9. İşletmenizin akıllı üretim sistemlerinden beklentileri nelerdir?
a) Akıllı üretimden bir beklentimiz yoktur 0 puan
b) Yalnızca kalite, yüksek üretim gibi niteliksel faydalar 4 puan
c) İki yıl veya daha uzun zamanda geri ödeme gibi ölçülebilir fayda 6 puan
d) Bir veya iki yılda geri ödeme gibi ölçülebilir fayda 8 puan
e) On iki ay veya daha az zamandageri ödeme gibi ölçülebilir fayda 10 puan
Yukarıdaki ankette aldığınız puanlar 0-10 arasında ise aşağıdaki tavsiyeler bölümündeki a şıkkını,
11-20 aralığında ise b şıkkını, 21-30 aralığında ise c şıkkını, 31-40 aralığında ise d şıkkını,
41-56 aralığında ise e şıkkını okuyunuz.
a) Üretimi elle yapıyorsunuz bilgi toplamanız çok zor
b) Üretim Yönetimi Sistemi kullanmayı düşünmelisiniz
c) Kullandığınız sistemin iyileştirilmeye ihtiyacı var
d) Bu konuda diğer üreticilere danışmanlık yapabilecek kadar iyisiniz.
e) Yapılması gereken herşeyi zaten yapıyorsunuz.
Klasik İşletmelerdeki sıkıntılar ve Atölye Yönetiminde bunları çözmek üzere hedefler
Kağıt üzerinde otomasyona dayanmadan üretim yapan işletmelerde üretim bilgilerinin doğru noktalarda yaratılıp doğru zamanlarda doğru kişilere ulaştırılması sorun olmaktadır. Kalitenin kontrolu, alınan siparişlerin zamanında yetiştirilebilmesi, hedeflenen ürünlerin hızlıca pazara çıkması ve bunun gibi birçok konu işletmenin kara kutu olarak algılandığı bir ortamda çözümsüz kalmaktadır. Üretim yönetimi konusunda işletmelerde genellikle aşağıdaki konular sıkıntı yaratmaktadır.
a) Planlanan işler atölydede doğru makinalara doğru sıralarda atanamamaktadır.
b) Planlanan işlerin ne kadarının gerçeklendiği bilgisi genellikle planlamaya geç ulaşmakta , bu nedenle de iş akışında meydana gelen değişiklik kararları atölyede verilmektedir.
c) Makinaların ne verimlilikte çalıştığı, ne zaman, ne için duruşa geçtiği bilinmemektedir. Bu nedenle verimlilik hesapları yanlış yapılmakta ve doğru olarak ölçülemeyen bir büyüklüğü iyileştirmek mümkün olamamaktadır.
d) İş gücü denetlenememekte, hem de iş sürecindeki işlevleri tam olarak bilinememekte, dolayısı ile iyileştirme yapmak mümkün olamamaktadır.
e) ERP sisteminden atölyeye gelen bilgiler ve atölyeden ERP sistemine giden bilgiler elle yapıldığı için kayıtlar her zaman doğru olamamakta, bu da analiz aşamasında tutarlı olmayan bilgilerin üretilmesine neden olmaktadır.
f) Makinalarda meydana gelen duruşlar nedenleri ile sıralanamamakta bu sebeple de duruşları azaltma konusunda iyileştirici çabalar gösterilememektedir.
g) Kalite ve diğer müşteri ile ilgili konuları etkileyen bazı proses değerleri ölçülse bile ilgili iş emirleri ile birleştirilemediğinden dolayı kalite ile ilgili sonuçlar kolaylıkla takip edilememekte ve iyileştirilememektedir.
h) Atölyeye yapılmak için iş emri ile indirilen işlerin bitiş tarihleri ve ilerleme hızları bilinememekte ve işin ilerlemesini engelleyen bir sorun çıkmış ise de bu işle ilgili olarak işin sahibi diğer bölümlere aktarılamamaktadır.
Sonuç olarak atölye, iş emirlerinin girdiği ve ürünlerin çıktığı bir kara kutu gibidir. Bu kara kutunun içinde olanlara müdahale, doğru analiz ve sürekli izleme yapabilmekle mümkün olabilmektedir. Atölyede kurulacak doğru bilgi işlem sistemi ile üretim verileri sürekli olarak izlenecek , bu nedenle üretim kararları doğru kişiler tarafından bilgili olarak alınacaktır. Kurulan bilgi işlem için verilecek tipik bir sistem diyagramı aşağıdaki şekilde verilmektedir (Şekil 1). Tüm atölye bilgilerinin paylaşıldığı dağıtık bilgi işlem sistemi, tüm verilerin depolandığı üretim veri tabanı, veri toplama ve kontrol cihazlarının tamamından oluşan yapı ile atölye kontrolu gerçekleştirilmektedir.
Atölye kontrolunun gerçekleştirildiği işletmelerde yapabileceklerinizin bir kısmı aşağıda vurgulanmaktadır :
a) İş emirlerinin otomatik başlatılıp yürütülmesi,
b) Ürün şeceresinin detaylı takibi,
c) Kalite kontrol işlemleri ve raporlarının otomatikleştirilmesi,
d) Makina duruş ve nedenlerinin detaylı kaydı,
e) Bakım ekipleri ile otomatik haberleşme,
f) İşletme personelinin iş akışının detaylı kontrolü,
g) Hammadde Maliyetlerinin azaltılması,
h) Gerçek zamanlı planlama yapılabilmesi,
i) Tasarımdan pazara yeni ürün geliştirme sürecinin kısaltılması,
j) Üretim kayıplarının azaltılması,
k) Verimliliğin artışı,
l) Detaylı geçmişe dönük sorgulama ve raporlama.
Üretim Yönetimi Projelerinde Yaşanabilecek Zorluklar ve
Başarılı Ekiplerin Yöntemleri ve Sonuçlar
Üretim Yönetimi projelerinde genellikle yaşanan zorluklar projenin fonksiyonel analiz aşamasında projeden beklenen hedeflerin doğru tespit edilememesinden kaynaklanmaktadır. Saptanan hedefler, yapılması gerekenlerden değişik ise, uygulama fazında geliştirilen yazılım tekrar revize edilmekte, bu da proje planlarında uzamalara sebep olmaktadır. İkinci bir zorluk, proje ekiplerindeki personelin değişik disiplinlerden gelmeleri nedeni ile üretim ile ilgili bir çok kavramın bu çok disiplinli yapıda tüm ekip tarafından doğru algılanmasını zorlaştırmaktadır. Üretim Yönetimi için gerekli yönetim mantığı makinaların bir çok durumunu göz önüne alarak geliştirildiği için durumların incelendiği sistematik yapının kuvvetli olması gerekmektedir. Kullanılan yazılım altyapısı bu karmaşıklığı kaldıracak düzeyde gelişmiş olmalıdır. Bu nedenle bu konuda çalışmak isteyen ekiplere aşağıdaki noktalara dikkat etmeleri gerektiğini vurgulamak istemekteyiz;
i) Fonksiyonel analiz fazına yeterli zamanı ayırın,
j) Proje ekibini konulara farklı yönlerden bakabilen kişilerden seçip eksik noktalarını eğitim ile tamamlayın,
k) Yönetilecek sistemin karmaşıklığını modelleyebilecek doğru bir yazılım ile yola çıkın.

Otomasyon Dergisi
www.bilesim.com.tr/tr/yayincilik/otomasyon/

 

[ Geri ]